احاديثى است كه مىگويند : امام به مرگ طبيعى نمىميرد ؛ يعنى مرگ امام از نوعى نيست كه سنت‌هاى احتمالى مرگ و زندگى اقتضا مىكند . « 1 » اين بود تاريخ سياسى زندگانى امام جعفر صادق عليه السّلام و موضع او نسبت به ابو العباس و منصور ( دو خليفه عباسى ) و نهضت‌هاى زيدى كه رهبرى آن‌ها با محمد نفس زكيه و برادرش ابراهيم بود . انديشه‌هاى سياسى شيعيان اماميه دو فرقه اماميه و زيديه پرنشاطترين فرقه‌هاى شيعه در عصر عباسى اول بودند كه پرچم مبارزه سياسى را با دولت عباسى برافراشتند . اين دو فرقه در دوره اموى پديدار شدند و انديشه‌هايشان در عصر عباسى تطور يافت . در اين بحث به انديشه‌هاى سياسى اماميه اشاره مىكنيم . ظهور شيعيان اماميه در عصر اموى بود . آنان اتفاق نظر داشتند كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله « با ذكر نام و بالا بردن دست راست حضرت على عليه السّلام به امامت او تصريح فرمود . پيامبر ، حضرت را به امامت امت منصوب كرد و خليفه خود گردانيد و غير از على عليه السّلام را از اين امر بازداشت ، اما امت با واگذارى امر خلافت به كسى غير از على ، سركشى كردند و كافر شدند . » « 2 » و « 3 » اماميه بر اين باور بود كه امامت از نوع مصالح عمومى نيست كه به نظر و

--> ( 1 ) . جز امام صادق عليه السّلام ، كه شمارى از منابع در مسموميت او تشكيك مىكنند ، مسموميت ديگر امامان شهيد شيعه را منابع معتبر غيرامامى نيز تأييد مىكنند . اين حديث در صورت صحت ، گوياى واقعيت تاريخى است كه مصادر تاريخى بر آن گواهند . ( مترجم ) ( 2 ) . ابن نشوان ، الحور العين ، ص 153 . ( 3 ) . البته اماميه به كفر منكران انديشه امامت قايل نيستند و بر اين باورند كه « الامامة أصل من اصول الدين ، لا يتم الايمان الّا بالاعتقاد بها » ؛ امامت از اصول دين است و ايمان بدون اعتقاد به اين ، كامل نيست . ( ر . ك : محمد رضا مظفر ، عقايد الاماميه ، ص 65 ) در انديشه‌هاى كلامى شيخ مفيد نيز فقط قاسطين و مارقين و ناكثين كه با امام جنگ مسلحانه كردند كافرند . ( ر . ك : الشيخ المفيد ، اوائل المقالات فى المذاهب و المختارات ، با مقدمهء زنجانى ، ص 10 ) . حد بالايى كه در احاديث معتبر شيعى براى منكران امامت آمده ، در حديث امام صادق عليه السّلام است : « . . . الراد علينا الراد على الله و هو على حد الشرك بالله » ؛ منكر حكم ما ، -